Andere beoordelingsmatrix legt artistieke competenties bloot

Sinds januari van dit jaar is in het majoretteconcourscircuit een nieuw reglement van kracht. De aangepaste beoordelingsmatrix doet stof opwaaien. Competenties van docenten en juryleden, alsook het ontbreken ervan, worden zichtbaar. Veel vragen worden gesteld, de betrokkenheid is groot. Is de majorette het kind van de rekening?

Door: Henriëtte Wachelder, consulent Kunstfactor-Muziek

Competent zijn wil zeggen dat iemand de vaardigheden, kennis, inzichten en attitudes die hij heeft, in zijn/ haar beroepspraktijk effectief en efficiënt kan toepassen in relatie tot te realiseren ambities. In competenties wordt uitgedrukt hoe men succesvol functioneert en welke bekwaamheden het werkveld verwacht.

Majoretteconcoursen: jurysport

Majorettewedstrijden (concoursen) zijn de afgelopen jaren als paddenstoelen uit de grond gekomen. Het aantal is verdubbeld vergeleken met enkele jaren geleden. Ging de grote majorettegroep en solist 15 jaar geleden nog 2 maal per jaar naar een concours, in 2007 zie je dat groepen wel 4 keer deelnemen aan een concours en solisten meestal nog vaker!

Op een wedstrijd krijgen majorettes een beoordeling (cijfers) mee van een deskundige jury alsook (vaak) een ingesproken tape. Deze feedback wordt door de docent beluisterd en zij kijkt en besluit in overleg met de leerlingen aan welke punten getraind gaat worden de komende periode.

Met een gemiddelde trainingstijd van 2 uur per week en een hoge frequentie van concoursbezoek, kom je nauwelijks toe aan het verwerken van de feedback van de jury.

Het majorettereglement is dit jaar aangepast na een voortraject van ruim 3 jaar! Er was in die periode onvrede te horen uit het veld. Veel uitslagen lagen tussen de 78 en 84 punten. Terwijl de grenzen van punten tussen 60 en 100 punten liggen. Was het deelnemersveld zo gelijk in de prestatie? Nee, zowel docenten als juryleden zagen grote verschillen. Echter in de beoordeling werd dit niet voldoende zichtbaar. Dit gegeven leidde tot een andere beoordelingsmatrix in 2007.

Twee nieuwe uitgangspunten van die beoordelingsmatrix:

-         de inhoud (niveau) van de routine bepaald in welke box de jury waardeert;

-         de jury beoordeelt de combinatie van dans/ beweging met baton/attribuut;

-         de jury beoordeelt het optreden als geheel, met andere woorden het niveau van dans/ beweging en baton/attribuut moet gelijk aanwezig zijn. Een hoog twirlniveau zonder correcte lichaamstechniek (opstrekken, sprongkracht, uitstraling) levert geen hoge score op. Net zoals een hoog dansniveau zonder combinatie met baton/ attribuut geen hoge score oplevert.

De inhoud van de routine is gekoppeld aan het opleidingssysteem voor twirlers en majorettes: fase 1,2,3,4,5. Iedere fase staat voor 40 lesuren met nog eens evenveel studie-uren. Tijdens een opleiding leert de leerling de technieken zoals beschreven in het plan van eisen, ook wel raamleerplan genoemd. De jury bekijkt of het niveau van een optreden voldoet aan de richtlijn van een fase opleiding.

Van de docent bij de vereniging leert de leerling een routine of choreografie waarin deze technieken verwerkt zijn. Behalve het goed uitvoeren van technieken moet er ook sprak zijn van een idee of concept achter de uitvoering. Dit noemen we ook wel het artistieke gehalte. Dit is ronduit mager te noemen bij 2/3 van de optredens op majorettewedstrijden.

Tot mijn grote schrik ontdekte ik dat veel deelnemers bij een solistenwedstrijden onbegeleid deelnemen aan een wedstrijd. Dat wil zeggen het kind studeert zelf een dans op eigen gekozen muziek. Let wel: majorettewedstrijden zijn iets anders dan het ‘open podium” of de maandelijkse afsluiting op school! Het is in de muziekwereld ondenkbaar dat een dirigent een pupil naar wedstrijd laat gaan zonder voldoende basisniveau en artistieke begeleiding.

De jury beoordeelt nu de combinatie van dans met de baton (en/ of attributen). Een hoog niveau met de baton kon vroeger een laag niveau dans omhoog halen en andersom. Dat is nu niet meer zo. De jury wil een goed uitgevoerd basisniveau zien van dans en baton (attribuut) combinaties.

Vloeiendheid en gelijkwaardige snelheid in de verschillende batononderdelen is ook een aandachtspunt. Je ziet nog eens dat “fullhands” heel snel en goed beheerst worden terwijl rolls nauwelijks aan bod komen.

De jury beoordeelt het geheel van het optreden. En het geheel is meer dan de som der delen! Het jureren is in drie stappen te delen:

1. Het herkennen
2. Het analyseren
3. Het waarderen

Bij het herkennen let de jury op heel veel aspecten. Is de choreografie ”leesbaar”(concept, idee, gekozen stijl, synchronisatie)? Wordt de dans met juiste passen en bewegingen passend binnen het concept in combinatie met de baton uitgevoerd? Ondersteund de muziekcollage het concept? Wordt de routine met enthousiasme, showmanschap en expressie uitgevoerd? Kortom, hoe is de constructie en uitvoering van de show/ routine?

Bij het analyseren ontleed de jury de routine. Ze kijkt naar de inhoud, welk faseniveau is van toepassing, vergelijkt met andere optredens (referentiekader) en komt tot een besluit. De jury analyseert de constructie van de dans en batontechnieken. Worden beide armen/ handen gelijkwaardig gebruikt (ambidexterity)? Aspecten zoals moeilijkheidsgraad, releases en receptions, patronen, ritme, vloeiendheid, snelheid, controle, tricks (ingewikkeldheid), verbindingsmateriaal (follow-through), coördinatie, ondergaan de kritische blik van het jurylid.

Tot slot komt het waarderen. Hiervoor hanteert de jury al jaren een beoordelingsmatrix. Dat is een richtlijn die aangeeft welke cijfers er bij de getoonde inhoud en uitvoering horen.

Uitkomend in de basisklasse heb je een technisch niveau dat gelijk is aan fase 1. In de middenklasse met fase 2 en in de topklasse met fase 3. Hoe de score uitvalt en er promoties gegeven kunnen worden is mede afhankelijk van het artistieke gehalte. Is het technisch niveau passend bij de klasse waarin de deelnemer uitkomt dan gaat de jury uit van 80-85 puntenbox . Of dit getal hoger of lager uitvalt hangt af van de artistieke inhoud en de uitvoering van het optreden.

Elke verandering, zorgt voor opschudding. De verantwoording om vaardigheden op peil te houden, ligt bij ieder persoonlijk. In sommige gevallen lagen de uitslagen te ver uit elkaar. Hier is hard aan gewerkt door het jurycollege. Door middel van supervisie bijeenkomsten zijn zij dit jaar veelvuldig bij elkaar geweest en zullen dat blijven doen.

Is de majorette het kind van de rekening? Nee, uiteindelijk niet! Na dit jaar zijn veel betrokkenen wakker geschud. Er moet iets veranderen. Het artistieke klimaat kan beter. Creëer een goed pedagogisch-didactische lessituatie! Docenten volg de ontwikkelingen en school bij. Daartoe komt veel gelegenheid in 2008!